Kuzgunla Baykuş

Nihayet Aralık ayı gelmişti. Hava, öğlen saat ikiden itibaren kararmaya başladığında kış mevsiminin geldiğini anlamıştık. Sabah dokuz buçuk gibi doğan güneş ki buna güneş demeyelim süzülen ışık, öğleden sonra iki buçuk gibi batar olmuştu. Ocak sonuna kadar aşağı yukarı bu civarda sürecekti. D vitamini eksikliği her anlamda tüm sisteminizi bozduğundan takviye olarak alınması şart yarasalar gibi yaşadığınız bu dönemde, ne yazık ki anlatılacak pek bir şey yok aslında. İnsanlar sokakta görülmüyorlar. Kar yağmışsa Cuma’dan Pazar akşamına kadar kayak merkezlerinde toplanılıyor. Kar yoksa ev partileri, restoranlarda uzatılan akşam yemekleri ile geçiyor zaman. Çoğunlukla da çalışılıyor. Yaza veya sıcak havalara göre çok daha fazla işte çalışılıyor ve salon sporları yapılıyor. Bu vesile ile salon sporlarına değineyim. İsveç’te düşündüğünüz gibi yükseklik olmadığı için kayak için elverişli yer sayısı kısıtlı. Bu nedenle, kayak konusunda dünyada söz sahibi olan bir ülke değil. Fakat bunun yeri...

Kasım ayına yönelik buradaki birçok arkadaşım beni uyarmıştı. Keza, haksız da sayılmazlarmış. Kasım ayı, tüm griliği ile üstümüze yağmur indirirken,   hava günden güne hızla kararmaya başladı. Bu karanlık hali bu aydan başlayarak şubat ortası – sonuna dek böyle sürecekti. Karanlıktan kasıt, en azından benim bulunduğum yer için, aralıksız saatlerce, günlerce, haftalarca, aylarca süren bir karanlık değildi. Bu karanlıktan kasıt, ortalama günlük dört, beş saat güneşi görmeden aydınlığa sahip olmaktı. İşte bu karanlıktan dolayı İsveç’te yaşayanlar iki durumdan mustariplerdir. Bunlardan birincisi D vitamini eksikliği ki D vitamininin en önemli etkisi kalsiyum, fosfor metabolizması ve kemik mineralizasyonu üzerinedir. Doğrudan mutlulukla ilişkisi ise bilimsel anlamda ortaya konulmuştur. İkinci durum ise, belki de birincisi ile de ilişkili olarak, zaten oldukça bireysel olan İsveç toplumunda karanlık ve kış ile birlikte yalnızlığın bir kat daha artmasıdır. Bu da geçmişte çok fazla alkol...

Ekim ayı burada geçişin başladığı ay. Artık sıcağa ve aydınlığa veda etmenin, karanlık, soğuk ve yağışlı günleri karşılamaya hazır olmanın habercisi olan ay Ekim. Nisan ayında dizimde oluşan bir problemden dolayı hastaneden randevu almak istemiştim. O randevunun 4 Aralık 2017 tarihine verildiğinin haberi Ekim ayında geldi. Nisan’da doktora gitmek için ağrı ile koşturmuş, Türkiye’deki ortopedi ve travmatoloji uzmanı yakın bir arkadaşımın uzaktan yardımı ile çoktan kendi kendime düzelmiş ve konuyu unutmuştum. Bu ara başka bir derdim vardı. Dışım ağrıyordu ve bulunduğum yerde devleti bırakın, özel bir dış hekimi de yoktu. Öte yandan devlet güvencesi dışı ne yazık ki karşılamıyordu. Böylece, İsveç sağlık sistemi ile tanışmıştım. Tam bunu derken tanışıklığımız hızla ilerledi ve yine aylık Türkiye (evet, her ay Türkiye’ye gelip gittim ve bu yolculuk kapıdan kapıya on dört saat sürdü) gidiş gelişimi yapmıştım. Öyle hasta olan biri değilimdir. En son ki antibiyotik kullanım tarihimi dahi hatı...

“İnsan yaşadığı yere benzer O yerin suyuna, o yerin toprağına benzer Suyunda yüzen balığa Toprağını iten çiçeğe” Edip Cansever Eylül hazan mevsiminin başlangıcıdır. Nedendir bilinmez hüzün kaplar içinizi memlekette. Nerede olduğunuzdan farksız, ölümdür bir anlamda çünkü. Kışı hissetmezsiniz mesela. Her şey donar. Soğuktur artık. Soğuğa yaklaşmadıkça yanmazsınız. Dokunursanız, sonbaharın boğazınızı düğümlediğindeki acıdan daha fazlasını verir. Fakat bu acı anlıktır. Canınızı yakar, gider. Sonbaharda hissettikleriniz ise kalıcıdır. Biri kalp krizi ise, diğeri kanserdir. Burada da sonbahar farklı gelmedi tabi. Hava sıcaklığı çok ani değişmese de biraz düştü. Yapraklar hafiften o muhteşem yeşil-sarı-kırmızı geçişini yapmaya başladı. Doğanın renklerinin yasaklanabildiği bir ülkeden gelmiş olan ben için, bu manzarayı tekrar kucaklamak paha biçilemez bir mutluluktu. Eylül ayı, benim için de ailesel anlamda önemli bir ay oldu ve bu vesile ile...

İsveç’te yazın son ayı veya buradaki mevsimi sadece yaz – kış olarak indirgersek yazın bitmesine bir ay kala olan ağustos ayı da temmuz gibi sıcak geçiyor. Gündüzleri sıcaklık 18 – 21 o C, geceleri ise 9-11 o C arasında değişiyor. Yeşil tonları her tarafınızı sarmaya devam ederken, ufak tefek sararıp solan yapraklar da gözden kaçmıyor değil. Bu ay, malum geldiğimden beri sadece tek oda ve ayrı bir mutfağı olan 30lu yıllardan kalan bir blokta yaşadığım için ev aramaya başladığım ay oldu. Bu, Türkiye, ABD gibi emlak sektörünün serbest piyasa koşullarında olduğu ülkelerde yaşayanlar için kulağa şaşırtıcı gelebilecek bilgilerin de başlangıcı olduğu zamanlar. İsveç’te yaşamaktan vazgeçmeniz için biranızı istediğiniz zaman alamamanız, devletteki her işin ağır sürmesi, gizli ırkçılık, acıktığınız zaman çıkıp dışarı bir bakkal, market bulamamak, her şeyin zamanı olması, ağır ve çok miktarda vergi (burada David Ricardo’ya Vergilendirmenin İlkesi kitabı için bir selam gönderelim) gibi ned...

İsveç’te yaz muhteşem güzelliği ile sürerken tatil döneminin geldiğini de bu ay ile birlikte anlamış oldum. Tatil kısmına değinmişken, ülkedeki tatil hakkından bahsetmek gerekir. İsveç’te resmi yıllık izin hakkınız yirmi beş iş günü. Yani bu beş hafta izin demektir. Bunun dışında yıllık fazla mesaiden doğan bir yirmi sekiz iş saati ve bu kısmı sanıyorum ki sadece bizim firmaya özgü olmak üzere bir de yirmi dört iş saati hakkı vardır. Yirmi dört saat izni, hafta sonu ile arasında tek gün kalan günlerde kullanılmaktadır. Tekrar yirmi beş iş gününe dönersek, bu iznin tamamını ilk senede kullanamazsınız. Bunun bir kısmı için senelik borçlanır, üç seneyi tamamladıktan sonra bu borçtan kurtulursunuz. Bu vesile ile İsveç’te hemen hemen her şeyin çok net ve ağır bir karşılığının olduğunu belirtelim. Bunun nedeni, sisteme girmenin zor ve zaman alan bir süreç olmasıdır. Düşünün, izniniz için borçlanıyorsunuz, fakat bu borcu üç sene sonunda silebiliyorsunuz. Çalışan bir insan psikolojisi üç yılı ...

Şimdiye kadar olumsuz yönleri zaman zaman ağır bassa da İsveç’te yaşadıklarımı aktarmaya çalıştım. Haziran gelişi ile birlikte her yerim yem yeşil olması, güneşin batış saatinin 22:31, alacakaranlık denilen güneşin doğmaya başladığı saatin 00:17, tam gün doğumunun ise 03:42 olduğu ilginç zamanlar yaşamaya başlamıştım. Güneş gerçekten dünyanın enerjisi… Güneşin gelmesiyle bendenizin yataktan uyanması, hareketli oluşu, görece tekrar neşeli bir hale bürünmesi bir oldu. Hiç değilse geç saatlere kadar, havanın da ısınmasının verdiği cesaretle elimde kitap, dergi, gazete ne varsa çimlere uzanıp muhteşem göl manzarası eşliğinde okuyabiliyor, tek başıma da olsa piknik yapıyor, köyün sevilmeyen Arap çocukları ile top oynuyor, ara sıra arkadaşlarla mangal yapmaya gidebiliyordum. Bu ayla birlikte, daha önce ortada gözükmediği kadar insan görünür oldu. Onca ayı dört duvar arasında geçirdikten sonra aslında yalnız olmadığınızı bilmek güzel bir duygu. Haziran ayı ile birlikte muhteşem bir manzara, ...

Mayıs ayında yeşil kendisini göstermişti. Beyaz örtü geriye çekilirken, altından yeşermekte olan toprak ortaya çıkıyordu. İleride çiçek ve meyve olarak dönecek tohumlar görünür olmuştu. Hava sıcaklığı gündüz on ile on beş derece arasındayken, gece beş dereceye geriliyordu. Bu sıcaklıklara sevdiğim sıcaklıklar diyebileceğim gibi her geçen gün uzamakta olan gün de bahar ile birlikte muhteşem bir enerji vermekteydi. Kış ile yazın savaşından, bahar ile yazın savaşına doğru geçmiş, daha sıcak ve dengeli bir mevsime doğru ilerliyor olmuştuk. En sık yağmuru da yine bu ayda görmüştüm. Mayıs ayında İsveç sol ve liberal bakış açısını en iyi anlamamı sağlayan cümle ile karşılaştım. Firmamızın her sene dünyadaki tüm şubelerinin teknik çalışanlarının katılımı ile yapılan teknik alışveriş konferansında bir araya gelmiştik. Her konferans sonrası olduğu gibi burada da akşam yemeği ve ardından bol içilen bir akşam yaşanıyordu. Danimarka şube müdürlüğümüzü yapan ve inanın samimiyetine oldukça...

Nisan ayı nihayet maaşımı aldığım, artık internet bağlantımın olduğu, kar yağışının durduğu ve güneşin “sıcak” yüzünü göstermeye başladığı ay olarak kazındı hafızama. Lars The Graveyard (Mezarlık) lakaplı bir iş arkadaşımın bana söylediği şekliyle bu ay bahar ile kışın savaşı şeklinde geçen bir aydır. Bir gün güneş varsa, ertesi gün bol yağmur, bir sonraki gün kar yağışı ile karşılaşmanız olasıdır. Sıcaklık gündüz yedi sekiz dereceleri buluyor olsa da, hava kararınca tekrar eksi haneleri görmeniz işten bile değil. Bu ay, İsveç medeniyeti ve demokrasisin üzerinde yükseldiği bazı gerçekleri ilk ağızdan öğrenme imkânım oldu. Soy ismi Keskitalo olan bir iş arkadaşıma, soy isminin İsveççe olup olmadığını sormamla bu gerçeklerin iplik söküğü gibi dökülmesi bir oldu. Öncelikle size İsveç “ırkını”, sonra halkını anlatmam gerekiyor. İsveç “ırkı” dediğinizde bahsettiğiniz şey aslında bir Cermen halkıdır. Öyle ki başka bir Cermen kökenli halk olan şımarık kız kardeş İngilizlerin ve büyük a...

Mart ayında yaşadıklarımı aktarmadan önce, Ocak ve Şubat aylarında yaşamış olduğum(uz) bir iki vakayı anlatmam gerekir. İlki, benim için oldukça önemli olan Tromso gezisine çıkmadan önce kız arkadaşımla yaşadığımız; diğeri ise İsveç’e geldiğimden beridir ilk defa Türkiye’ye doğru tek başıma çıktığım unutulmaz yolculuklardır. Yaşadığım yer malumunuz Hagfors adlı bir şehir. Komün diye geçiyor. Hagfors’a bağlı Uddeholm, Ekshärad, Råda gibi köyler var ve toplam nüfus on bin civarında. Herkesin arabası olduğu ve şehre (Karlstad) sürekli gidip gelmeyi gerektiren bir durum olmadığı için otobüs seferleri de çok seyrek. Yaşadığımız durumu detaylıca anlatmak gerekirse şöyle verebilirim. Perşembe sabah 11.35’te Oslo’dan Tromso’ya uçağımız var. İşin aslı Hagfors – Oslo havaalanı arası iki yüz beş kilometre, fakat bu arka yoldan arabanız var ve tabi ki karanlık ve karlı tek gidiş – tek geliş yolda sürebiliyorsunuz.  Yeri gelmişken belirtmekte fayda var, İsveç ve Norveç’te bol yamalı, tek g...

Ocak ve Şubat ayları İsveç'te havanın en soğuk olduğu aylar. Hava sıcaklığı ortalaması ise bu iki ay süresince benim şehir Hagfors için ortalama en düşük -7, ortalama en yüksek 2 derece olarak seyrediyor. Aralarda birkaç kez -20 civarlarını ve en yüksek de 4 dereceyi gördük. Şubat ayı hayatımda ilk defa yaşadığım kepek problemimin de ayrıdır aynı zamanda. Bunun nedeni ise aşırı derecede kuru olan hava. Burada eğer hava soğuyor ve bu hava derinizi yakıyorsa bir anda, bu Sibirya’dan gelen kuru hava anlamına gelirken, kademeli ama daha uç soğuklar biraz da nemle birlikte kutuptan geliyor demektir. Neden Värmland mi? Värmland, sıcak ülke demek olduğu için bu soru yerinde bir soru ve cevabı ise Avrupa Birliğinin en büyük gölü Vänern ve ona bağlanan yine Avrupa'nın en uzun nehirlerinden birisi olan Klarälven’in okyanustan taşıdığı sıcak hava dalgalarıdır. O nedenle görece İsveç’in en sıcak bölgesi burasıdır. Sadece bu dalga geldiğinde, rüzgârda da bir artış olabilir ki bu yağmurla o...

9 Ocak 2017 Pazartesi İstanbul’da kar fırtınasının olduğu, birçok uçuşun iptal edildiği ve en önemlisi, ayrılık acısı ile beraber, aldığı çok kötü bir haberin yıkımını yaşayan bir parçamı arkamda bırakarak İskandinavya’ya adım attım. İskandinavya diyorum, çünkü yaşadığınız yere bağlı olarak İskandinavya’da Oslo Gardermoen, Stockholm Arlanda, Göteborg Landvetter, Kopenhag Kastrup havalimanlarından birisini seçmeniz yararınıza olacak. Örneğin İsveç’in kuzey, güney veya direkt batısına gelecekseniz Stockholm doğru adresken, doğusu için Oslo’yu tercih etmelisiniz. Orta kısım için Göteborg ne kadar uygunsa, en uç güney için Kopenhag’dan Malmö’ye geçişiniz daha rahat olacaktır. Bu yaklaşımla, uçuşum Oslo’ya gerçekleşti. Çalışmak üzere geldiğim firma 2018 senesinde üç yüz ellinci yılını kutlayacak olan Uddeholms AB. Geçmişte demir madenlerinin bulunduğu, bölgedeki dört eski maden işletmecisi ve demir çelik üreticisinin oluşturduğu ASSAB firmasını 1976 senesinde satın alan, dünyanın en büyü...